تراوش از ذهن

کار هر کس نیست

2011-08-13T02:19:00.000+04:30

مدارا فقط وقتی معنا می دهد که متممش دیگری باشد. تحمل خود هنر نیست.

معاون وزیر ارشاد

2011-07-23T03:44:00.002+04:30

"ندانستن حق مردم است"
(آی روزنامه ها، حقوق ملت محروم ما را ضایع نکنید.)

مگر چه کار کرده ایم که چنین جریمه ی سنگینی حقمان باشد؟

پای چوبین 3

2011-06-26T22:41:00.003+04:30

ادامه ی پای چوبین 2 که خود ادامه ی پای چوبین بود:

دیدیم که حل ناسازگاری بین اعتقادات یک نفر به وسیله ی اثبات استنتاجی (قیاسی) به مشکل بر می خورد، چرا که او در وهله ی اول نمی داند کدام یک از اعتقادات ناسازگارش را باید تغییر دهد. با این همه معمولن این فرد بالاخره در این خصوص تصمیمی می گیرد. ولی این تصمیم بر چه اساسی گرفته می شود؟

فرد معمولن به این نتیجه می رسد که باطنن یکی از این اعتقادات ناسازگار را به دیگری ترجیح می دهد. مثلن ترجیح می دهد باور کند که زمین در مرکز آسمان ها قرار دارد تا اینکه گالیله درست می گوید، با اینکه دو استدلال متفاوت (1- "گالیله درست می گوید پس زمین در مر کز نیست" و 2- "زمین در مرکز است پس گالیله درست نمی گوید") هر دو به یک اندازه منطقن معتبرند. در این موارد، یکی از حالات زیر صادق است:

الف. فرد نوعی ایمان یا وابستگی احساسی به یکی از این اعتقادات دارد، مثلن به این که در زمینه ی علوم طبیعی دانشمندان همواره قابل اعتمادتر از کلیساییانند. ولی مطلقن به هر گزاره ای می توان ایمان داشت؛ حتا دو نفر می توانند به گزاره هایی کاملن متناقض با یکدیگر ایمان داشته باشند. بنابراین ایمان نمی تواند در تمییز درست از نادرست ما را یاری کند. همچنین، با مهارت کافی می توان به وسیله ی تحریک احساسات در بسیاری از مردم ایمان به هرچیزی را پرورش داد. بنابراین باید در همه حال از ایمان در حذر بود، چرا که چاهی عمیق در راه حقیقت جویی است.

ب. فرد دلایل استنتاجی یا قیاسی بیشتری برای یکی از این اعتقادات دارد. فرضن، او اعتقاد a_p را به a_q ترجیح می دهد زیرا a_r را دلیلی بر a_p می داند. به عبارت دیگر، او چنین استدلالی را در ذهن دارد:

1) a_r

2) a_r => a_p

3) a_p

ضمنن،

4) a_p => ~a_q

5) ~a_q

بدین ترتیب، استدلالی جدید برای باور داشتن به a_p و نداشتن به a_q تشکیل یافته است. مثلن فرد مذکور که مرکزیت زمین را با راستگویی گالیله در تناقض می دید، احتمالن استدلالی از این دست در سر دارد که چون کلیسا زمین را در مرکز میداند، زمین در مرکز است و در نتیجه گالیله درست نمی گوید. ولی این استدلال هم هنوز مشکل را حل نمی کند. زیرا به همین سادگی می توان استدلالی دیگر مانند آنچه پیش تر دیدیم را تصور کنیم:

6) a_q

7) a_q=> ~a_p

8) ~a_p

(7) از (4) نتیجه شده است. ضمنن،

9) ~a_p => ~a_r

10) ~a_r

(9) از (2) نتیجه شده است. همان طور که می بینیم، کسی که به a_q باور داشته باشد میتواند به سادگی a_p و a_r هر دو را رد کند. بدین ترتیب، تردید بین صحت a_p و a_q با استنتاج بیشتر تنها یک قدم عقب تر می رود و a_r را هم در برمیگیرد. در ادامه ی مثال بالا، می توان استدلال کرد که چون گالیله درست می گوید پس زمین در مرکز نیست و کلیسا هم اشتباه کرده است. (در این مورد اتفاقن این طور پیش آمده است که این استدلال دوم ما را به گزاره های صحیح می رساند و نه استدلال اول.)

به عبارت دیگر، تا زمانی که دلایل ما برای ترجیح دادن یک اعتقاد بر یک اعتقاد دیگر تمامن قیاسی باشند، هرچقدر هم که استدلال کنیم، همیشه می توانیم تمام استدلال را برگردانیم و به نفع اعتقاد ناسازگار دیگرمان ذکر کنیم. پس استنتاج بیشتر نمی تواند اینجا راهگشا باشد.

یک حالت خاص وقتی است که یکی از این اعتقادات ناسازگار جزئی بنیادی از بدنه ی اعتقادات فرد باشد، به نحوی که بخش عمده ای از باقی باورهایش وابسته به درستی آن اعتقاد بنیادی باشند. در این شرایط فرد فرضن باید بین نیمی از اعتقاداتش و یک اعتقاد ناسازگار یکی را انتخاب کند. در این موارد رد کردن آن تک گزاره ی ناسازگار در ابتدا درست به نظر می رسد. به عنوان مثال بیشتر ما معتقدیم که تمام زندگیمان تنها خواب و خیال نبوده است. اگر استدلالی هم بر خلاف این اقامه شود، پذیرش آن برایمان سخت خواهد بود چرا که کاملن برخلاف بیشتر اعتقاداتمان و برداشتمان از واقعیت خواهد بود. در بیشتر مباحثه ها هم تلاش بر این است که قضیه ی مورد بحث را بر اساس اصولی مشترک اثبات یا رد کنند؛ اصولی که آن قدر بنیادی باشند که طرف مقابل نتواند به سادگی انکار کند. البته، سختی این انکار به معنای غیر منطقی بودن آن نیست. برعکس، گاه این سختی مورد سوء استفاده ی شیادانی قرار می گیرد که می دانند دروغهای بزرگ راحت تر پذیرفته می شوند. مثلن، دستگاه های تبلیغاتی دولت های خودکامه می توانند تصویری از واقعیت رسم کنند که فرسنگ ها از واقعیت دور باشد. ولی برای شهرواندان عادی، آسان تر است که معدود ادعاهای مشکوک اپوزیسیون را رد کنند تا تمام بدنه ی اخبار دولتی را.

ج. فرد دلایلی استقرایی برای یکی از اعتقاداتش دارد. فرضن، تا آنجا که او به یاد می آورد هرچیزی که کلیسا گفته است صحیح از آب درآمده است، پس لابد زمین هم همانطور که کلیسا می گوید در مرکز است و گالیله نادرست می گوید. این شیوه ی استدلال در برابر مشکل یاد شده مصون است، ولی ضمنن ممکن است چندان قابل ذکر هم نباشد. اعتقاد یا عدم اعتقاد هر شخص به یک استقرا صرفن به مشاهدات فردی آن شخص بستگی دارد. نداشتن نمونه های کافی برای تشکیل یک استقرای قوی گاه به این منجر شده است که فرد بین دو قطب اعتقادی ناسازگار سرگردان بماند و به باوری نیم بند به هر یک از آن ها دست یابد. ضمنن، هر استقرایی با خود عدم اطمینان به همراه دارد، چرا که همیشه ممکن است مثال نقضی پیدا شود. همچنین، مشاهده هایی که مبنای استقرا قرار می گیرند خود بر اساس اعتقادهایی صورت گرفته اند که ممکن است زیر سوال بروند.

خلاصه، به استنتاج نباید امید واهی بست. شاید بهترین ابزار ما باشد، ولی قطعن ناقص است.

پای چوبین 2

2011-06-17T07:05:00.002+04:30

ادامه ی پای چوبین:

به بیان رسمی تر، فرض کنیم مجموعه ی A همه ی اعتقادات فرد الف را در بر می گیرد، از a₁ تا a_n. در حالت ساده، فرض کنیم باور a_p ایشان با باور a_q شان ناهماهنگی دارد، به طوری که

a_p => ~a_q

ولی، این حتمن به این معنا هم هست که

a_q => ~a_p

حال، فرض کنیم دو فرد دیگر هم هستند، افراد ب و ج. ب باور الف در مورد a_p را می پذیرد، ولی باور a_q را قبول ندارد. ج، بر عکس، باور الف در مورد a_q را می پذیرد، ولی باور a_p را قبول ندارد.

در یک مباحثه ی فلسفی، ب و ج هریک می کوشند ثابت کنند الف در باور داشتن به اعتقاد مورد اختلاف اشتباه می کند. فرد ب را در نظر بگیرید، او می خواهد ثابت کند باور a_q نادرست است. برای این کار، او باید یک گزاره ی مورد قبول الف را بگیرد و نشان دهد که a_q با آن ناسازگار است. یعنی استدلال او چنین خواهد بود:

1) a_x

2) a_x => ~a_q

3) ~a_q

این استدلال ساده، با فرض صحت 1 و 2 کاملن درست است. پس، فرد ب باید گزاره ای مانند a_x پیدا کند که هم فرد الف آن را بپذیرد و هم با گزاره ی مورد بحث در تناقض باشد. (ضروری است که فرد ب گزاره ی (1) را قبول کند، و گرنه الف استدلال او را باطل خواهد انگاشت. پس ب حتمن باید آن را در A بیابد.) همه ی گزاره هایی که این دو شرط را بر قرار کند اینجا به یک اندازه قابل اعمالند و کاملن بجا. بنابراین، ب که می داند الف a_p را می پذیرد، استدلال قانع کننده ی زیر را شکل می دهد (گزاره ی 5 طبق فرض اولیه صحیح است):

4) a_p

5) a_p => ~a_q

6) ~a_q

به طور معمول، افراد با این استدلال قانع می شوند و اعتقادشان را در مورد گزاره ای مانند a_q تغییر می دهند، ولی موضوع برای شخص الف قدری پیچیده تر از این حرف هاست، چون هم زمان استدلالی هم از شخص ج به دستش رسیده است. ج درواقع می خواهد به الف نشان دهد که باور a_p نادرست است. مثل ب، او باید استدلالی همانند این بیاورد:

7) a_x

8) a_x => ~a_p

9) ~a_p

و، او این کار را با استفاده از اعتقاد a_q انجام می دهد تا استدلالش نهایتن به صورت زیر درآید (گزاره ی 11 از فرض اولیه استنتاج شده است):

10) a_q

11) a_q => ~a_p

12) ~a_p

از آنجا که الف بعد از استدلال ب هنوز نظرش را در مورد a_q عوض نکرده، این استدلال برایش همان اندازه قابل قبول است که استدلال ب. اکنون الف با یک مشکل واقعی طرف است. او باید یکی از این سه انتخاب را برگزیند:

I. هیچ یک از این دو استدلال را نپذیرد و بر اعتقاد سابقش بماند. این کار کاملن غیر منطقی است زیرا استدلال ها کاملن صحیح هستند و ضمنن اعتقادات سابق او با هم در تضادند، و طبیعتن مجموعه ی آنها نا صحیح است.

II. تنها یک استدلال را بپذیرد. این نیز منطقن ایراد دارد، چرا که استدلال ها به یک اندازه قوی هستند و روشی برای ترجیح دادن یکی بر دیگری وجود ندارد. در مورد حالاتی که این انتخاب غالبن برگزیده می شود در مطلب بعدی خواهم نوشت.

III. هر دوی استدلال ها را بپذیرد. این هم غیر منطقی است، زیرا او در نتیجه هر دوی اعتقادات خود را عوض می کند و بنا براین هر دوی استدلال ها را هم بی پایه می سازد. در واقع پذیرش هر استدلال باید به منزله نپذیرفتن دیگری باشد، زیرا هر استدلال فرض استدلال دیگر را زیر سوال می برد.

بدین ترتیب، استنتاج نمی تواند به این فرد نشان دهد که در نهایت چه موضعی نسبت به a_p و a_q داشته باشد. طبیعتن موضع فعلی او نسبت به این دو ناهمخوان است - اگر نبود هیچ استدلالی علیه مواضع او نمی توانست شکل بگیرد - ولی گذار به هر یک از مواضع همخوان ب و ج به یک اندازه عاقلانه به نظر می رسد.

ضمنن، اگر هر کسی بخواهد مانند فرد ب استدلالی از این دست برای الف بیاورد، او می تواند درجا فردی مانند ج را تصور کند که مانند آنچه دیدیم استدلالی مشابه ولی اندکی متفاوت ارائه می دهد و خود را همین طور گیج کند.

پای چوبین

2011-06-10T18:33:00.001+04:30

استدلال استنتاجی خالی راه به جایی نمی برد.

فرض کنیم من به یک گزاره ای - شاید گزاره ی الف - اعتقاد ندارم، و شما داری. شما سعی می کنی با یک مشت استدلال من را متقاعد کنی. از یک سری فرضیات شروع می کنی که اصلن من هم آن ها را قبول دارم. بعد هم با منطقی که مو لای درزش نمی رود پیش می روی و در نهایت گزاره ی مورد بحث را اثبات می کنی.

آیا اینجا، منطقن، من باید نتیجه را بپذیرم؟ نه، من انتخاب دارم. شما انتظار داری من اعتقادم را نسبت به عدم صحت گزاره ی الف عوض کنم، ولی من می توانم اعتقادم را نسبت به صحت فرضیات عوض کنم. اگر هر یک از فرضیات شما را - شاید گزاره ی ب - باطل بگیرم، کل استدلال شما به هم می ریزد و من می توانم بر اعتقاد قبلی خود باقی بمانم.

نباید فکر کنیم که این کار یک لج بازی پوچ است. برای آن استدلالی به محکمی استدلال شما وجود دارد. شما اثبات کردی که اگر همه ی فرضیاتت صحیح باشد، گزاره ی الف هم صحیح است. ولی در این صورت عکس نقیض این شرط هم درست است. یعنی اگر گزاره ی الف غلط باشد، حداقل یکی از فرضیاتت درست نیست. بنابراین من با برگرداندن استنتاج خودت می توانم استدلالت را دفع کنم. فرضم را می گیرم عدم صحت گزاره ی الف، از راهی که شما آمده ای بر می گردم، و ثابت می کنم که فرضیاتت ایراد دارد. این دو استدلال هر دو به یک اندازه معتبرند.

درواقع، برای هیچ کدام ما دلیلی وجود ندارد که درستی گزاره ی الف را به نادرستی ب ترجیح بدهیم. اینجا، استنتاج به ما نمی گوید به کدام گزاره باور داشته باشیم، بلکه فقط می گوید به کدام ها نمی توانیم هم زمان باور داشته باشیم. اگر منتظریم که منطق اعتقادات ما را تعیین کند و راهنمای زندگی ما باشد، نا امیدی در انتظار ماست.

فارسی شکر است

2011-06-02T04:46:00.003+04:30

با این همه برای وبلاگ انگلیسی من می توانید به اینجا سر بزنید.

سعی می کنم هر دو وبلاگ را به روز نگه دارم.

یک بام

2011-03-27T01:17:00.000+04:30

ملت عادت دارند نفش خود را نادیده بگیرند.

داد می زنند: این قدر با من بحث نکن! - در حالی که، ضرورتن، خودشان هم تمام مدت بحث می کرده اند.

گله می کنند: این همه مدت با من حرف نزدی! - در حالی که، طبیعتن، آنها هم در این مدت حرف نزده بوده اند.

شل کن / سفت کن

2011-03-09T01:41:00.000+03:30

حالا می دانند که اگر هم زندانیشان کنند خبری نمی شود. ما هم دیگر آن قدر اعصابمان به هم نمی ریزد.

تازه دروغگو هم شدیم.

ای کاش 25 بهمن روز والنتین نبود

2011-02-11T02:09:00.000+03:30

که وقتی می گم نگران روز 14 فوریه م، ملت فکر نکنن می خوام با یکی قرار بذارم.

خیر سرم می خواستم بهشون اطلاع رسانی کنم، بلکه ضمنن یکی هم برگرده بهم بگه حالا درست می شه، نگران نباش.

انبوهی جمعیت

2011-01-25T04:43:00.000+03:30

محمرضا خباز، عضو فراکسیون اقلیت مجلس، گفته:

این نظام باید برای اصلاح طلبان فرش قرمز پهن کند چرا که حضور آنها باعث می شود جمعیت انبوهی از مردم در انتخابات شرکت کنند.

پنج دقیقه به این جمله فکر کنید، فکرهایتان را کامنت کنید.

یک روز از زندگی ایرانیان

2011-01-15T21:31:00.012+03:30

تا وقتی که هنوز ویدیوهای ارسالی برای این پروژه را اینجا ندیده بودم ماجرا برایم چندان جالب نبود. ماجرا در واقع از این قرار بود که یک عده از ایرانی های خارج از کشور که ایران ندا را راه اندازی کرده بودند تصمیم گرفتند از ایرانی های سراسر دنیا بخواهند که ماوقع یک روز از زندگیشان را - در یک تاریخ معین- ضبط کنند و بفرستند. با این ایده که این فیلمها بعدن ویرایش و یکپارچه بشوند و به هیئت یک فیلم مستند در بیایند.

برایم جالب شد که ببینم چه جور افرادی در این بازی بزرگ شرکت می کنند، چه حرفهایی برای گفتن دارند و چطور بازی میکنند. این شد که همه‌یشان را دیدم. بعضی از فیلم‌های ارسالی به طرز دردناکی کسل کننده بودند، بعضی به نحو غافل‌گیرکننده‌ای خوش‌ساخت. ولی صرف این‌که آدم‌هایی که به طور معمول همه‌ی زندگیشان را خصوصی می‌پندارند و پنهان نگه‌می‌دارند حاضر شده‌بودند که همه‌چیز را بریزند روی دایره جالب بود. تابو بود که بعد از تابو شکسته می‌شد: از مصرف بدون شرمندگی الکل تا روابط عاشقانه، از خالی کردن دغدغه‌‌های خورنده‌ی ذهنی تا حرف‌های سیاسی. زنان در تهیه‌ی این فیلم‌ها سهم بسیار بالایی داشتند، به نحوی که تضاد آن با فضای بسته‌ی رسانه‌های سنتی کاملن چشم‌گیر بود. جو عمومی منعکس در این ویدیوهای ارسالی کاملن غمزده و مأیوس بود، و تنها بچه‌های کوچک بودند که مرتب در فیلم‌های مختلف با خود شادی و امید می آوردند.

بیشتر شرکت کنندگان البته ساکنین خارج از کشور بودند. ماجرا فقط این نیست که وقتی خارج از کشوری راحت‌تر می‌توانی حرف بزنی یا فیلم بسازی، ماجرا این است که وقتی خارج از کشوری احساس می‌کنی دور افتاده‌ای، و سعی می‌کنی خودت را نزدیک‌ کنی. سعی می‌کنی از همه چیز با خبر باشی و احیانن ابراز وجود کنی. مسأله این است که رابطه‌ی دو طرفه‌ای که با جامعه‌ات داشتی ناگهان از میان می‌رود و تویی که معتادش بودی باید به نحوی جبران مافات کنی. همین است که در اکثر فیلم‌های ارسالی از خارج می‌بینیم که زندگی طرف صبح تا شام پای کامپیوتر می‌گذرد: ویلان پای گودر، فیسبوک، اسکایپ یا سایت‌های خبری. ویندوز می‌شود پنجره‌ای رو به زندگی مجازیت در جایی واقعی اما کیلومترها دورتر. بنابراین وقتی خارج از کشوری بیشتر احتمال دارد که با این پروژه آشنا شوی و برای شرکت در آن احساس نیاز کنی؛ احساس می‌کنی باید شرکت ‌کنی تا بخشی از یک پروژه‌ی ملی باشی که ضمنن آینه ای هم خواهد بود در مقابل کشوری که تشنه‌ی برقراری ارتباط با آن هستی.

به این ترتیب، باهمستانِ (برابرنهاد داریوش آشوری برای کامیونیتی) ایرانی‌های خارج از کشور کم‌کم نسبت به ایرانی‌های داخل کشور به شدت بی‌ربط می‌شود. اعضایش انگیزه‌ها، نوستالژی‌ها، دغدغه‌ها، و مسائل کاملن متفاوتی پیدا می‌کنند. حتا درکشان از صفت ایرانی هم اتکاناپذیر می‌شود و با این‌حال کوشش می‌کنند که خود رابه آن متصف کنند. (در واقع داخل ایران این صفت معنای به خصوصی ندارد. آنجا هر کسی، با هر خصوصیتی، ایرانی محسوب می‌شود؛ حتا اگر با سفره‌ی هفت سین میانه‌ای نداشته باشد. این طرف است که ملت ناچارند به دنبال معنا برایش بگردند) و تمام این مصبیت‌‌ها به دلیل این است که ملت خود را بر اساس چیزی که از آن یک قاره دورترند تعریف می‌کنند. این دسته از افراد برنامه‌هایشان فقط برای خودشان بیشترین معنا را دارد. با راهپیمایی‌های پر زرق و برق نورزیشان، بلیط‌‌ فروشی برای میهمانی شب یلداشان، ابداعات رسم‌الخطی‌شان و گردنبندهای فروهرنشانشان. از این رو، ارتباط میان ایرانیان خارج و داخل کشور به تدریج کم‌رنگ می‌شود.

دقیقن به همین دلیل، پروژه‌ی ملی‌ای که توسط خارج‌نشین‌‌‌ها راه‌‌اندازی شده‌بود در قبضه‌ی خارج‌نشین‌ها هم ماند. دسته ی اول این خارج نشین‌ها - که شامل بیشترشان هم می شود- در این فیلم‌ها کاری جز این ندارند که از غربت یا از سردی هوا غرولند ‌کنند. این‌ها آن دسته از ایرانیان خارج از کشور هستند که اجازه‌ داده‌اند در همین نکته خلاصه شوند. بیشتر به یک تیپ شبیهند تا یک فرد: تیپِ خارج نشینِ افسرده. نه کم و نه بیش. فیلم‌های این تیپ معمولن کلام ندارند، صامتند یا حداکثر با صدای صحنه. انگار ماجرا غم‌انگیز‌تر از آن است که در حرف بگنجد. فیلم‌های این تیپ شبیه یک نقاشی طبیعت بیجان است. عمومن شامل یک کتری است که صوت می کشد، یک قفسه که پر از کتاب است، یک راه برفی که سرد است و یک لپ‌تاپ که روشن؛ با سیگار و قهوه یا چای. حتا صورت این افراد هم معمولن دیده نمی‌شود. دوربین یا پشت سرشان را نشان می‌دهد یا پیش‌ پایشان را یا از گردن به پایینشان را و یا اصلن هیچ‌کجایشان را. انگار که انسان‌های واقعی در این فیلم‌ها غایبند. انگار از اینکه دور از چشم دیگران در آن سوی آبها اندکی شادی پیدا کرده‌اند خجالت می‌کشند و خود را پنهان می‌کنند. انگار، خلاصه شده در غربت، دچار بحران رایج هویت شده‌اند.

آن‌وقت، آن‌هایی هم هستند که گذشته‌اند. این دسته ی دوم گیر نکرده‌‌اند. این‌ها منکر هیچ بعدی از هویتشان نمی‌شوند، ولی موفق شده‌اند که مانند یک آدم معمولی گستردگی و عمق پیدا کنند. بشوند آدم‌هایی که شما بخواهید داستانشان را بشنوید، آدم‌هایی متمایز: کسانی که روز ‌تولدشان چتربازی می‌کنند، دانشجو‌هایی که نگران گذر عمرشان هستند، پرستارانی که می‌خواهند کتاب‌فروشی کنند‌، فیلم‌سازانی که مدیر‌ مدرسه شده‌اند، و نوازنده‌هایی که به نایت‌کلاب می‌روند. این‌ها عمومن کسانی هستند که خودشان را و بقیه را به رسمیت می‌شناسند و توانسته‌اند با جامعه‌ی جدید از در دوستی درآیند؛ بر خلاف دسته‌ی اول که هنوز خود را با جامعه‌ای که تمام اطرافشان را فراگرفته یکی حس نمی‌کنند. اعضای این دسته‌ی دوم فردیت دارند. این‌ها از آن‌ها دورتر می‌روند.

(ایرانی‌هایی که داخل کشور شرکت کرده‌اند ولی اساسن این مشکل را ندارند. مسأله‌شان از این جهت پیچیده نیست. همان‌هایی هستند که هستند و ابایی هم ندارند. همگی عمدتن مثل گروه دوم هستند. طبق این فیلم‌ها، آن‌ها مسافرانی هستند که لاستیک ژیانشان در راه کاشان پنچر می‌شود، پزشکانی هستند که آهنگسازی می‌کنند، نقاشان پست‌مدرنیستی که سقاخانه دارند، و شب‌بیدارانی که رنچ می‌کشند.)

پ.ن: نتیجه‌ی اخلاقی - انگار بیگانگی با جامعه جلوی شکوفایی آدم‌ها را می‌گیرد. جامعه‌ی خویش را دوست بدارید و برای سایرین دوست‌داشتنیش کنید.

پ.ن2: بی بی سی هم به تازگی پروژه ی کاملن مشابهی را شروع کرده است. ببینیم این یکی چطور پیش می رود.

کمک های انسان دوستانه

2010-12-15T02:22:00.002+03:30

طوری رفتار می کنند انگار دنیا ماشین خوشبختی سازی است و هر کس که تعداد بیشتری را خوشبخت تر کند خوشبخت تر است. در حالی که اگر همه خوشبخت شوند دیگر خوشبختی ای نخواهد بود. تازه، خوشبخت بودن بقیه چه ارجحیتی بر خوشبخت بودن من دارد؟ وانگهی، اگر خوشبختی نسبی باشد، آن وقت همه گیر شدن بدبختی آسانترین راه خوشبختی همه است. یا بر عکس، شاید هم خوشبحتی تمام مزه اش به عدم مساواتش است. راستی، برای خوشبختی خودم چه فرقی دارد که بقیه را خوشبخت کنم یا بدبخت؟ برای خوشبختی بقیه چه فرقی دارد که خودم را بدبخت کنم یا خوشبخت؟

بیایید اصلن همگی بدبخت شویم و از این دام برهیم، باشد که به رستگاری برسیم.

اتوبیوگرافی یک منتقد درجه سه

2010-11-07T23:35:00.000+03:30

مدتی است که زندگی نکرده ام.

زندگی را تماشا می‌کنم، مثل یک فیلم. به همه‌ی دیتیل‌ها توجه می‌کنم. اتفاقات را به هم ربط می‌دهم و به آیرونی‌‌ها می خندم. سکانس‌ها و دیالوگهای بعدی را پیش‌بینی می‌کنم و سعی می‌کنم فضاهای تأثیر‌گذار را ثبت‌کنم. گاهی ماجرا را توی ذهنم نریت می‌کنم و گاهی کنجکاوانه به گوشه و کناره‌ها سرک می‌کشم که کلوهای بیشتری پیدا کنم. ریوایند، پاوز و فست فوروارد از دکمه‌های مورد علاقه‌ام هستند.

مدتی است که احساس نکرده ام.

زندگی گاهی تراژدی است، گاهی ملودرام و گاهی هم کمدی و بقیه چیزها. ولی تماشاگر همیشه چند‌ قدم دورتر ایستاده‌است. گرد و خاک انفجار فیلم‌های اکشن به کتش نمی‌نشیند و بدبیاریهای قهرمان اصلی اشک به چشمش نمی آورد. اتفاقات برایش توجیه پذیر و پذیرفتنی اند. اگر منطق داستان را بفهمی همه شان میک سنس می کنند، چون رویداد‌ها همگی ادامه‌ی اجتناب‌ناپذیر پلات فیلم هستند. کافی است که سایه ی ضد نور آدم‌ها را در لانگ‌شات ببینی.

مدتی است که تحسین نکرده ام.

زندگی کاملن ناقص است. مشکلات عدیده‌ای در زمینه‌ی کستینگ دارد. آدم‌ها سر جایشان نیستند، خوب هم بازی نمی‌کنند. زاویه‌ی دوربین غلط است و نورپزدازی ناکافی. نقشه‌ی آن‌هایی که سعی می‌کنند کارگردانی کنند درست از آب در نمی‌آید و گریم‌ها نقش بر آب می‌شوند. از همه بدتر، مجموعه در رساندن مسیجش ناموفق بوده است. البته اگر آن‌قدر خوشبین باشیم که لابه‌لای کانفلیکت‌های ابزوردش اصلن به دنبال مسیج بگردیم. ولی، اوه ول، چه می شود کرد.

مدتی‌ است که فکر هم نکرده ام.

زندگی همه چیزش کلیشه‌ای است. هیچ چیز جدیدی ندارد. حتا کف‌گیر تگ‌لاین‌‌نویس‌ها هم به ته دیگ خورده. مؤلفین که چه عرض کنم، تألیفات هم همه مرده‌اند.

ببخشید اگر سرتان را درد آوردم. گفتم که، مدتی است که زندگی نکرده ام.

_______________________

تبصره: برای جلوگیری از سوء تفاهم، روی تفاوت یک متن خیالی از دید اول شخص با یک شرح حال واقعی نویسنده تاکید می کنم. امیدوارم این طبقه بندی در مورد تمام مطالب این وبلاگ روشن باشد.

Clean Teeth

2010-10-23T01:04:00.002+03:30

This is what I submitted for a school assignment. We were supposed to write a story about a murder and certain elements of the story were given to us as well. A suitcase full of toothpaste and the hotel, for instance.

My mind was functioning twice as fast due to a fast approaching death that had never seemed quite as inevitable. A phone call from the man sitting before me and I would soon be murdered by the hitmen waiting outside the door. I was told that in the event that the call was not placed by midnight, they would not be waiting anymore, simple as that. Holding the glass of wine, I looked at my own brother’s half-eaten dinner and thought about our unfinished business.

Considering the fact that he had been staying in Boston for the last couple of years, seemingly pursuing his interest in art, I had suspected his intentions the moment he stepped in my apartment. Trying to look as casual as he could, he had asked me if he could stay for a few hours and dine with me. Having lost my appetite, I had ordered some Italian fast food for him, but he did not seem to be very hungry either. He opened a bottle of Cristal using the Swiss Army knife he had on him. After a few sips he started telling me about his stay in New York and the wonderful experiences he had had in Hotel Goosevolt on his first day in the city. It was not until about an hour later that he revealed his plan to assassinate me that very night. But I was not about to go down easily. I would definitely take my chance to take him with me.

I could not have possibly had a life more complete than the one I already had gone through. I simply could not ask for more. I had lived a life full of joy, love, and of course, pain. I had been insincere enough to gather a substantial wealth in the family business, but too genuinely heartbroken to keep it for long after Jane and Laura’s “accident”. For months, with occasional tears in my eyes, I had been reflecting on death. I had been considering this brief but everlasting manifestation of life’s impermanence, looking at my wife`s picture and listening to my daughter’s playlist. “At the end of the day, you will have eaten all you could have had,” I calmly told Matthew as he was making the call, “and when you’re finished, you will brush your teeth, and then, you go to sleep.” There was something quite delicate and almost breathtaking about this modest piece of wisdom. “You brush your teeth, and then you go to sleep.” I repeated in a low voice, as though I was revealing a life-saving secret to him. He gazed at me and aborted his phone call. I knew he would question my sanity.

-“What if one is still hungry, Sam?” He asked, “What if one demands more than he has, like Oliver Twist?”

Poor Matt! Poor, ignorant, greedy, little Matt! I knew that that was the reason for him to have me killed. He desired more than his share. I, on the other hand, had no appetite left for the rest of my life. I was hungry only for a long, peaceful sleep. That was the prime reason behind preparing a suitcase full of identical toothpaste tubes, only one of which was poisonous. For two straight weeks I had been secretly following my nightly routine of picking a new tube, unscrewing the white cap, and holding my breath before putting the greenish paste inside my mouth.

Every morning I had woken up knowing that my chances of seeing the next day were slimmer than ever. At the beginning, I had hoped that this horrible knowledge of the nearing end would help me find some meaning in my life. I had hoped that it would help me discover something worth living for, so that I would quit my prolonged suicide plan. Sadly enough, there was nothing to find. I therefore began to see no point in continuing to live. I was only faced with a small issue: there was no way for me to distinguish the poisonous toothpaste from the rest. I had to follow my slow style of dying every day.

I sighed and after a long pause finally told my brother that I had one final wish. That I wanted to die with clean teeth. Reluctantly, he agreed. So I took a toothpaste tube and two toothbrushes. I offered him the second one, but he refused. I insisted, but he refused again. Then I fell on my knees, begging lunatically not for my life, but for a chance to take his. Shocked and with a look of incomprehension, he tried to get me to stand up without any success. Frightened and confused, he finally accepted to brush his teeth with me. Like violinists about to play a duet, we were facing each other with our toothbrushes ready in our mouth. It was also like a duel, with the difference that we would definitely follow a shared destiny, be it life or death. With a gesture of a conducting baton coming from the clock as it struck twelve, we began to brush.

When I showed this story to a good friend of mine, the first thing he said was: "Whats worng with you?! Why is it so depressing?"

Then I remembered a little chat we had had earlier about movies, at which time he was surprised that many of my favourite ones were actually sad. Take "Dancer in the Dark", for example. Then I thought to myself, rather unhappily, that it would not have been considered surprising at all in Iran.

مزن به آن راه راست

2010-10-03T18:14:00.000+03:30

به رسمیتم نشناسی، از مشروعیتت می اندازم.

رعایت کن.

انتخاب رشته

2010-09-24T02:20:00.001+03:30

تا کمتر از یک سال پیش، دلایلی که برای تحصیل در هر یک از رشته های علوم انسانی مرا در اختیار داشتند کاملن محلی بودند. هوس های متنوع و متنافری که هم زمان مرا در این تالار افتخارات بزرگ به این سو و آن سو می کشیدند همه رنگ از نیازهایی می گرفتند که جامعه ام را احاطه کرده بودند. در آن دوران همه آرزویم پیشرفت بود، نجات و آموزش و اصلاح و افتخار و به روز رساندن و چند تای دیگر از همین مفاهیمی بود که چنان به مضحکه گرفته شده اند که چندی است کم تر کسی می تواند با گردن افراشته از آن ها حرف بزند. از زمانی هم که تحصیلات عالی در دانشگاه های خارجی برایم به دورنمایی نزدیک بدل شد، می دانستم که مسئولیت انتخاب رشته از همیشه سنگین تر شده است. شاید از همین رو بود که ورود به رشته های مهندسی یا پزشکی را، که بر خلاف علوم انسانی آینده ی شغلی معین و کم و بیش تضمین شده ای داشتند، نوعی شانه خالی کردن یا فراموشی تلقی می کردم. مانند میهمانی که نداند کدام غذای سر میز را اول بکشد، از طرفی می خواستم فلسفه بخوانم که جای خالی فلسفه ی نوین ایرانی را (به قدر همت و فرصت خویش - این سطر شاملو را هر جا با بلند پروازی مواجه شدید توی پرانتز اضافه کنید) جبران کنم، از طرف دیگر قلقلکم می آمد زبان شناسی یاد بگیرم که فکری به حال فارسی در معرض خطرمان بکنم، و یا به درِ جامعه شناسی یا حتا مطالعه ی ادیان بزنم به دنبال دارو. حتا به ادبیات انگلیسی، فیلم سازی و جرم شناسی هم از همین دید نگاه می کردم.

امروز، نظرم همچنان بر علوم انسانی پا بر جاست، و انتخاب برایم از همیشه سخت تر و موعدش نزدیک تر. ولی انگیزه های محلی عمومن به حاشیه رفته اند. گمان می کنم دیدم از این نظر تا حدی خالص تر شده باشد.

تبر در دست

2010-08-27T20:21:00.004+04:30

-«موسوی بت شکن، بت بزرگو بشکن.»

ابراهیم هم بت بزرگ را نشکست. به راستی بدون بت بزرگ او هیچ نبود.

وحدت ملی

2010-08-22T06:27:00.001+04:30

کافیه که با یه جماعت غریبه وسط خیابون یا تو دل طبیعت کردی برقصی. همچین که دست همو می گیرین و دور دایره می چرخین عاشق همه شون می شی؛ به خصوص اگه هیچ کس هم درست بلد نباشه.

حرف جدی

2010-08-03T03:57:00.003+04:30

از آنجا که بیشتر چیزهایی که می گوییم اشتباهند، بهتر است دغدغه‌ی مقرون به صحت بودن حرف‌ها را کنار بگذاریم و جدیشان نگیریم. آن وقت هیچ گاه نه فریب خواهیم خورد و نه مسئول خواهیم بود. فقط آن وقت می‌توانیم بدون پیش‌داوری و ساده‌انگاری جان کلام را و ظرافت و پیچیدگیش را درک کنیم.

تاریکی جاودانه ی جهان

2010-06-29T18:29:00.004+04:30

توی یک کافی‌شاپ پست‌مدرن قهوه‌چی برای دو نفری که کنار هم نشسته‌بودند چای آورد. آن‌ها از پشت عینک‌های دودیشان نگاهی به او انداختند و زیر لب تشکر کر‌دند. قهوه‌چی هم عینکش را که وقتی خم‌شده بود روی بینی پایین لغزیده بود دست‌پاچه با انگشت بالا برد و پرسید که امر دیگری دارند یا نه. یکی از دو مشتری به قهوه‌چی انعام داد و همزمان مشتری دیگر با صدایی آرام و لرزان به او اطمینان داد که فعلن به چیز دیگری احتیاج ندارند. شرشر باران سنگینی که در روشنایی چراغ‌های کوچه قابل رؤیت بود سکوت کافی‌شاپ را می‌شکست، فضای خفه‌ی کافی‌شاپ بر سینه‌ها سنگینی می‌کرد و چراغ‌های نئونش توی چای منعکس می‌شد.

- خب تعریف کن، بگو از اول چی شد.

آن که دستش هم مثل صدایش می‌لرزید جواب داد:

- هیچی، قبل از اینکه تو برسی این دیوونه‌ی زنجیری اومد پشت در کافی‌شاپ هوار کشی. داد و بیداد. بارونم مث سگ می‌اومد، ولی ول‌کن نبود. طرف اصلن مریضه، حالش خوب نیست.

- حالا چی می‌گفت؟

جرعه‌ای چای نوشید. فنجان را روی رومیزی گل‌درشت زشت گذاشت. بعد گفت:

- عربده می‌کشید رسمن، فحش می‌داد. می‌گفت بیا بیرون. می‌گفت می‌دونم اون تویی. می‌گفت جرئت داری پاتو بذار بیرون. منم خب ترسیده‌بودم. حالا مگه چی‌کار کرده‌بودی تو؟

در حالی که شکر توی‌ چایش را هم می‌زد گفت:

- داستان داره، حالا واسه‌ت می‌گم. حالا این چقدر طول کشید؟ بقیه چی‌کار کردن؟

- هیچی، تا تو اومدی یه ریز داد می‌زد. هیشکی هم بیرون نمی‌رفت. یعنی کسی هم غیر من اینجا نبود. منم نگران بودم، سعی کردم باهات تماس بگیرم ولی آنتن نمی‌داد. از پنجره که دیدم اومدی گفتم یا علی؛ این دیگه از دست رفت! دیگه تا به در رسیدم دعوا شروع شده بود. تو اون بارون و تاریکی هم اصلن نمی‌شد تشخیص بدی چه خبره. تو هم که منو سکته دادی تا رسیدی. حالا چرا این‌قدر دیر رسیدی؟

- با این وضع کاشکی اصلن نمی‌رسیدم. ولی باورت نمی‌شه: گم شدم.

اخم‌های آن که گوش‌می‌داد توی هم‌ رفت. از توی جیبش ماس‌ماسک آسمش را درآورد و گذاشت روی میز. او ادامه داد:

- آخه لامصب همه‌جا‌ این‌جا عین همه. ساختمونای بلند و دل‌گیر با این بارون لعنتی و از همه بدتر تاریک. از سر هر پیچ که می‌گذشتی انگار همون ماشینه با چراغای کور‌کننده‌ش زل می‌زد بهت، بعد از کنارت ویراژ می‌داد و بهت آب می‌پاشید. از هر راهی که می‌رفتی انگار از جای اولت سر در می‌آوردی. از هیچ‌کس هم جرئت نداشتی آدرس بپرسی، اونقدر که نگاهشون از پشت اون عینک آفتابی سرد بود.

طرف دیگر صحبت معذب عینک را روی بینی جابه‌جا کرد و جرعه‌ای دیگر چای نوشید. آن‌که گم‌شده بود آهی کشید و چایش را لاجرعه‌ بالا رفت. مدتی در سکوت بیرون پنجره را نگاه کرد. بعد ادامه داد:

- خلاصه کم‌کم ترس ورم داشته‌بود. آخه خیلی هم شهر امنی نیست که فوبیه. حتمن شنید‌‌‌ی که دیگه خیلیا آرزوشونه برن شهرای کوچیک اطراف.

آن‌‌که تنگی نفس داشت ماس‌ماسکش را برداشت و چند تا پک توی ریه‌هایش فرستاد. نفسش آرام‌تر شد. بعد گفت:

- هر کی اون بیرونه می‌خواد بیاد اینجا، هر کی اینجاس می‌خواد در بره. وضعیتی شده.

آن‌یکی پوزخندی‌ زد و گفت:

- نپرسیدی چی شد اون لاته ول کرد رفت.

- اوه اوه آره. چی‌کارش کردی راستی؟ من فقط دیدم یه هو فلنگو بست.

- بابا اصلن خنده بود. تا که منو دید یه‌هو داد کشید و دوید طرف من. می‌گفت فلان فلان‌شده مگه اون‌تو نبودی تو! منم از همه‌جا بی‌خبر، فقط جا‌خالی دادم. بعد برگشت دو تا مشت این‌جوری حواله‌ی صورتم کرد. یکی از این‌ور، یکی از اون‌ور. یه بادمجونم کاشت پای چشمم. می‌‌خوای ببینی؟

و دستش را برد به طرف عینک سیاهش. آن‌یکی هراسان دست او را روی دسته‌ی کائوچویی عینک متوقف کرد. نگاهی به اطراف انداخت و گفت:

- احمق، چه کاریه.

بعد دستش را رها کرد، صورتش را دقیق‌تر برانداز کرد و ادامه داد:

- آره آره، یه کم‌ از کبودیشو این پایین عینکت می‌بینم.

آن ‌که پای چشمش کبود شده‌بود، لحظه‌ای بی‌حرکت ماند. نمی‌دانست بخندد یا گریه‌کند یا بالا بیاورد. نگاهش را از او دزدید. گردنش را به طرف پنجره گرداند و آرام گفت:

- تو هم با اون یابو فرقی نداری.

او جبهه گرفت. ماس‌ماسک را انداخت توی جیبش و اعتراض کرد:

- چرا؟

به سردی جواب داد:

- عین همین اتفاق اونجام افتاد. اولین مشتو که زد، عینکم پرت شد تو خیابون. منم طبیعتن سریع چشمامو بستم. مشت دومش قشنگ نشست پای این یکی. بعد باز کردم و زل زدم تو چشماش. یعنی من که فقط عینکه رو می‌دیدم، ولی اون ناچار راست تو چشای من نگاه کرد. بعد پس‌پس رفت، بر‌گشت و رفت گم‌وگور شد.

- وسط خیابون...!

آن‌که مشت‌ خورده‌بود با بی‌قراری روی فنجانش ضرب گرفت و خسته نگاهی به هم‌صحبتش انداخت. پرسید:

- تو یعنی واقعن نمی‌خوای توی چشمای من نگاه کنی؟ واسه‌ت حتا اهمیت نداره که کبودیشو ببینی؟

- آخه اینجا؟ کلّی آدم هست.

- من تا حالا کافه‌ای به این خلوتی ندیده‌بودم.

- بی‌خیال شو سر جدّت. قهوه‌چی!

باز هم چای سفارش داد. بعد گفت:

- نگفتی این یارو کی بود.

دست‌هایش را به هم مالید. گلدان گل مصنوعی را از وسط میز کنار کشید و گفت:

- این یارو نامزد این همکارمون بود. همین که تو اتاق کناری می‌شینه. می‌دونی کیو می‌گم که.

خنده‌ی شیطنت‌آمیز شوقی صورتش را گرفت. گفت:

- جدّی؟! همون دوستمون که...؟

- آره، آره، همون.

- پس بگو، با نامزدش دعوات شده! می‌دونستم!

با تحکم گفت:

- چیو می‌دونستی؟

- اینو که دوستش داری.

- چی؟

- نزن زیرش، نزن زیرش! من بهتر از تو می‌دونم! پشت او عینک نمی‌تونی نگاهتو از من قایم کنی!

- من به هیشکی نگاه نمی... بذار تعریفمو بکنم!

دست‌هایش را به نشانه‌ی تسلیم بالا برد که هرچه می‌خواهی بگو. قهوه‌چی چای دوم را آورد. او با صدایی آهسته‌تر ادامه داد:

- ببین، یه روز من بعد از ناهار داشتم برمی‌گشتم به اتاق. از کنار این اتاق بغلیه که رد شدم شنیدم صدای گریه می‌آد. وایستادم، توی اتاق رو نگاه کردم. اول هیچی ندیدم. بعد رفتم توی اتاق، دیدم کنار اتاق نشسته داره گریه می‌کنه. شونه‌هاش می‌لرزید و یه دستمال هم گرفته‌بود جلوی چشماش. صدای قدم‌هامو که شنید، دستمال رو برداشت و با همون چشم‌های قرمز و اشک‌آلود به من نگاه کرد. رفتم طرفش. نپرسیدم چی‌شده. یعنی اصلن هیچی نپرسیدم، عوضش یه صندلی برداشتم و نشستم کنارش. عینکمو برداشتم و زل زدم تو چشماش. یه دنیا رو تو چشم‌هاش می‌شد دید. اون‌هم تو چشم‌های من نگاه می‌کرد. نگاهش شبیه هیچ چیزی نبود. یه‌کم آروم شد - بعد این یارو اومد تو.

- داد و بیداد کرد؟

- نه. خون‌خونشو می‌خورد. ولی آروم گفت عینکاتونو بذارین. بعد عصبی سر و صورتش رو مالید، یه چیزی رو که دستش بود پرت کرد تو سطل آشغال و برگشت رفت، درو هم کوبید.

- پس حتمن امشب مست بوده.

- نمی‌دونم. ولی اون تجربه...

آن که این‌ها را می‌شنید اوهومی گفت و مشغول چایش شد. آسمان هم رعد و برقی زد و باران ادامه یافت. او روی صورتش کمی با عینک دودی ور رفت و ادامه داد:

- می‌دونی چیه، من دیگه نمی‌تونم اینو تحمل کنم.

- آره، یه خورده سخت شده. به خصوص این دودی که روز به روز آسمون فوبیه رو بیشتر می‌پوشونه دیدن رو مشکل می‌کنه.

- نه، منظورم فقط اون نیست. می‌خوام دنیا رو همون‌طور که هست ببینم. رنگا رو، چشما رو، روشنی روزو.

- می‌دونم منظورت چیه.

و پقی خندید.

- به چی می‌خندی؟

- هیچی، دارم سعی می‌کنم اولین باری که اون دو تا با هم تنها شدن رو مجسم کنم. که چطور ترسون ترسون در رو می بندن و با دست لرزون عینک آفتابی هاشونو بر‌میدارن!

هر دو بلند بلند خندیدند. باقی‌مانده‌ی چایشان را سر‌کشیدند و از قهوه‌چی خواستند که صورت‌حساب را بیاورد. قهوه‌چی که رفت، آن که شوخی کرده‌بود ناگهان جدی شد.

- حالا راستشو بگو، تو هم سوزوندی؟

- آتیش؟ یا دل اونو؟

و خندید.

- نه، شناسنامه‌تو.

- شناسنامه‌مو واسه چی باید بسوزونم؟

- فکر کردی واسه‌ چی شهر رو دود گرفته؟

- اگر غم را چو آتش دود بودی...!

لبخند تلخی به لب هردو آمد. ولی او لحظه‌ای ساکت شد. بعد گفت:

- کسی دیگه نمی‌خواد شهروند فوبیه باشه. اینجام دیگه اونا رو نمی‌خواد.

تا قهوه‌چی صورت‌حساب را بیاورد سکوتی حکم‌فرما شد. آن‌‌‌ها به هم نگاه ‌می‌کردند. آن‌که آسم داشت، آن‌که دیگر نمی‌توانست تحمل کند، مبلغی را روی نعلبکی گذاشت. زیر لب گفت که تأسف‌انگیز است. آن‌که چون به چشم‌هایی نگریسته بود زیر چشمش کبود شده‌بود، در آینه‌اش سعی ‌می‌کرد بدون برداشتن عینک کبودی را بررسی ‌کند. با خودش عهد کرد که اهل فوبیه‌ باقی بماند. آینه را توی کیفش برگرداند. تا پیش از این‌که پایش را از کافی‌شاپ بیرون بگذارد با خودش سر این تصمیم لج‌بازانه کلنجار رفت.

سر‌انجام، بارانی در بر، از کافی‌شاپ بیرون زد. دیروقت بود و خیابان‌ها تاریک و پر از سروصدای باران. توی کوچه پس‌کوچه‌های نا‌آشنا پرسه زد. گذاشت کاملن گم شود. کوچه‌ها را برای لحظه‌ای پر از آدم‌های کوری تصور کرد که عصا‌‌ به‌‌دست و عینک دودی به‌چشم می‌گذرند. این فکر را از خود راند. نمی‌دانست کجاست. کفش‌هایش را در‌آورد و پای برهنه‌اش را روی زمین آشنا گذاشت. چند قدم پیش رفت و بعد بارانیش را هم پشت‌‌سر‌گذاشت. هوای مه‌آلود را بغل کرد و با باران رقصید. وقتی که عینکش را برداشت، صبح رسیده بود.

تابستان 89

به هیچ وجه

2010-06-16T06:59:00.003+04:30

من دیگه اون آدم قبلی نیستم!

پ.ن.: این بساط جمع شده، چون به همین زودی یه ساختمون جلوی خونه‌مون ساخته‌ن.

واکنش به اغتشاش زبانی

2010-05-20T03:38:00.005+04:30

بچه ای را می شناختم که دیر زبان باز کرده بود. البته وقتی شناختمش موهایش را سفید کرده بود و می گفت به همین علت است که نقاش از آب در آمده است.

در تهران مهاجری را می شناختم که کم حرف می زد، شاید چون فارسی زبان دومش بود. دوستانش می گفتند به همین علت است که موسیقیش حرف ندارد.

گرچه هنوز خود ایرانی-کاناداییم را درست نشناخته ام، ولی مدتی است هرگاه دست به قلم می برم ناخودآگاه طرحی می شود به جای متنی. گمانم به علت همین اغتشاش زبانی است، ولی به هر علت که هست به شدت روی اعصاب است؛ برای این که انگار کوچک ترین استعدادی در طراحی ندارم!

گم

2010-05-08T01:56:00.016+04:30

کلاژ

2010-04-10T01:45:00.001+04:30

کسی مرا کات و پیست کرده است. ـ

منطق دودویی

2010-03-27T16:35:00.004+04:30

بسته ی پیشنهادی فرهنگی را با تمام متعلقاتش از پشت ویترین پیش آورده اند که خوب وارسیش کنم. نمی خواهم عجله کنم. حاوی تعیین کننده ترینِ اسباب زندگی است. ارزان هم نیست. وقتی از فروشنده ی ملیح پرسیدم چقدر تخفیف شاملم می شود اگر بغضی اقلام داخل بسته را برندارم، لبخندش به پوزخند کجی مایل شد و دست به طرف بسته برد که برداردش: خریدار نیستید، آقا. سریع دست پیش دستش گذاشتم که: w8! نگاهش پرسشبار شد. بی صبری از سر و رویش می ریخت. من، هنوز دو به شک.

باید پیشتر یاد می گرفتم که کالاهاس اساسی در بسته به بازار می آیند و دربسته؛ سوا کردن فقط مرام خیارفروش است. قدرت انتخاب مستقل اجزا را در یک کل درهم تنیده نداری، این دنیای وحشی قابل "بومی سازی" نیست.

یا همه، یا هیچ.

پ.ن.: گاهی برق شیطنت آمیز و بی صبری نگاه فروشنده به طرز دردناکی مشکوکم می کند که قبلن بسته را آهسته و پیوسته به خوردم داده و برای قیمتش هم تعهد بازپرداخت مادام العمر گرفته است. شاید اینها همه فقط بازی است، واقعن انتخابی در کار نیست.

برگشتن به دیوانگی سابق

2010-02-20T02:29:00.004+03:30

اون روز داشتم سواران دشت امید علیزاده رو گوش می کردم، بعد یه هو وسط خیابون امیدوار شدم. بعد تا ایستگاه مترو شروع کردم به بالا و پایین پریدن توی پیاده رو، با پرش ها کوتاه سر هر ضرب و یک پرش بلند سر ضرب اصلی.

این ایده ها

2010-02-04T01:08:00.006+03:30

یکی از معلم های دینی دوران راهنمایی ما روش جالب توجهی برای فیصله دادن به مساله ی مختلط بودن یا نبودن مدارس به کلاس ارائه کرد. این پیشنهاد بسیار نواندیشانه این بود که برای حل مسئله ی نامحرمیت، ابتدا از همان سال اول دخترها را صیغه ی پسر ها کنند که بعد بتوانند صیغه ها را بغل دست هم بنشانند.

بی نظیر.

حالا این روزها هم هرچه از عقلای قوم راهکار برون رفت می شنویم از همین ایده هاست.

سبک-سنگین

2010-01-24T21:34:00.005+03:30

بیا این فرآیند را نشانت دهم. گرچه به پایان خود نرسیده، ولی وقتی بین توی نوعی و مخاطبینت فاصله می‌افتد، دو طرف آرام آرام تصورشان از یکدیگر تار و تارتر می‌شود. تا تصویری می‌شود مات، همچون ابری گنگ بر شیشه‌ی بخار گرفته. مهم نیست چقدر "در تماس" باشی؛ زندگیت دیگر بی‌ربط است. در میان آن‌‌ها نیست. زندگی آن‌ها هم دیگر از تو نمی‌گذرد. کم کم حرف‌هایت به یک معنا مخاطبش را از دست می‌دهد. آن‌گاه اگر به قدر کافی دیوانه باشی، می‌افتی به زیرلبی حرف زدن با خودت. کلماتی جسته و گریخته می‌پاشی روی کاغذ، فقط آن قدر بلند که اگر سعی کنند صدای خفه‌ات را بشنوند، و اگر نکنند هم که هیچ. آن‌گاه کم‌کم می‌گویی برای هیچ. برای هیچ‌کس و در عین حال برای آدم و عالم. نمی‌خواهی کسی بشنود، و می‌خواهی گوش فلک را کر کنی. می‌خواهی شنیده شوی، ولی در عمل از حلقه‌ی شنوندگانت بیرونی و ارتباط مورد نظر امکان‌پذیر نمی‌باشد.

پس در انتظار آن پاسخ می‌نشینی. انگار منتظری شخص محالی از راه برسد که نوشدارویت را در بطری بغلی کوچکی همراه داشته باشد و به تو رایگانی ببخشد.

ولی می‌گویی، به هر حال، که گفتن سبکت می‌کند.

گاه فکر می‌کنم کاش سنگینیت را حفظ می‌کردی.

نمک

2010-01-18T05:23:00.003+03:30

به خدا همین طوریش هم از گلو پایین نمی رود.

درود بر روان زنانه

2009-12-30T01:57:00.012+03:30

پیش ازین، جامعه اکراه داشت از پذیرفتن حقوق برابر برای زنان. فعالینی که این حقوق را مطالبه می‌کردند، تلاش بسیار به کار می‌بستند تا نشان دهند زنان از مردان کمتر نیستند، و برای این کار ناچار به قسم و آیه متوسل می‌شدند. رویکرد این فعالیت‌ها بیشتر شامل القای این حس بود که زنان هم می‌توانند مانند مردان کارهایی انجام دهند و بنابراین با آن‌ها باید برابر فرض شوند. ولی این خود از موضع ضعف بود. آن‌ها هدف خود را رسیدن به موقعیت مردان ابراز می‌کردند، نه گذشتن از عیوب فراگیری که در مردان یافت می‌شد. به همین دلیل مردان هم آن‌ها را جدی نگرفتند. از طرفی، از بسیاری جهات قریب به اتفاق زنان در زمان طرح این دعاوی مساوات طلبانه در اجتماع دست پایین را داشتند: نه دانشی قابل مقایسه با مردان در اختیارشان بود، نه از لحاظ مالی روی پای خود بودند و نه چندان در عرصه‌ی اجتماعی مجال ابراز به آن‌ها داده می‌شد.

(درین میان، تنها بهرام بیضایی بود که به زن نه به چشم پتانسیلی برای برابری با مرد، بلکه به چشم انسانی نگاه می‌کرد که از بسیاری جهات عمومن از مرد جلوتر است. گرچه تا حدی هم راه افراط می‌رفت. می‌گفت در تاریخ عمومن زنان در کار ساختن و مهر ورزیدن و آرامش بوده‌اند و مردان در کار خراب کردن و کینه اندوختن و جنگ)

این بود که هیچ گاه زنان چندان به حساب نمی‌آمدند. فضای اخلاقی متداول در اجتماع هم، آکنده از فضایل و نقصان‌هایی بود که عمدتن به مردان نسبت داده‌می‌شد. مردان عادی، مردانی بودند که از این نقصان‌ها بری نباشند و در عین حال به آن فضایل آراسته باشند. دیگران را یا مردانی فوق‌العاده می‌شمردند و یا نهیب می‌زدند که: بکوشید یا جامه‌ی زنان بپوشید!

در چنین شرایطی، زن بودن مایه‌ی ننگ بود. اگر مردی از مهلکه‌ای فرار می‌کرد و در این راه گیرم خود را در کسوت غلامان هم در می‌آورد، قابل بحث بود که آیا کار خوبی بوده یا نه، ولی اگر برای فرار لباس زنانه می‌پوشید بی‌شک خواری را در انظار به جان خریده بود.

پس زنان چیز زیادی برای عرضه نداشتند که باعث پذیرفتنشان شود. زیرا فضایل عمومی و پسندیده، ویژگی‌هایی بود از قبیل شجاعت و جنگاوری و انصاف و امانت و علم و بزرگ‌منشی و استقامت. ویژگی‌هایی که یا در زنان به طور عام ستوده نبود یا با ممانعت از حضورشان در اجتماع از بروزش از جانب آنان عملن جلوگیری به عمل می‌آمد. در مقابل زنان باید ویژگی‌هایی چون مهربانی و فداکاری و زحمت‌کشی و تسلیم و آرامش می‌داشتند، که عمدتن وجودشان در بین مردان و جامعه‌ی فعال اصلن پذیرفته و مرسوم نبود، یا اگر بود به اندازه‌ی دسته‌ی اول ارزشمند نبود.

درحالی‌که امروز، به یمن پختگی همه، قشر وسیعی از مردان در زنان به دیده‌ی تحسین می‌نگرند. زن‌ها حالا سهم بیشتری از مردان در دانشگاه‌ها طلب می‌کنند. زن‌ها حالا شده‌اند اسطوره‌ی شجاعت در اعتراضات خیابانی، نماد شهدای جنبشی مردمی و پاسدار مهرورزی، خشونت گریزی و اخلاق سبز در درگیری‌ها. حالا انصاف را هم در گفتار یک حقوقدان زن می‌جویند. حالا جنبش مردانه‌ی پوشیدن جامه‌ی زنان شکل می‌گیرد. این احترام به روان زنانه تا به حدی است که مقاله می نویسند* و هشدار می دهند که این جنبش "زنانه" دارد "مردانه" می شود.

درود!

مقاله*

پرسش وجودی من

2009-12-25T19:32:00.008+03:30

Hey, buddy!

2009-11-29T09:58:00.003+03:30

تنها توی ایستگاه اتوبوس نشسته بودم. مملکت، مملکت سردسیری است و در و دیوار ایستگاه هایش با شیشه پوشیده است. از پشت شیشه هوای ابری را می پاییدم که یارو آمد تو. صورتش سرخ، دندانهایش ریخته و نریخته هایش شکسته بود و ریش سفید و نا مرتبی داشت. تلو تلو خوران آمد و ساکش را روی صندلی کنار من گذاشت. لبخند کجی به من زد، در ساکش را باز کرد و از کن های بی شمار آبجوی آن تو یکیشان را برداشت و باز کرد. یکی دو قلپی بالا رفت، بعد با بدترین لهجه ای که بعدا از لا به لای حرفهای نامفهومش دستگیرم شد یوگسلاویایی است شروع کرد به بلغور کردن مشتی جملات قصار؛ که البته به یمن زبان بین المللی من عمدتا فقط فحش های آب نکشیده اش را متوجه شدم. بعد هم سیگاری آتش زد. برای اطلاع خوانندگان گرانقدر عرض کنم که نوشیدن مشروب و کشیدن سیگار هردو در چنان محیطی غیر قانونی است. به هر حال مدتی در محضر استاد ماندیم و ایشان هم میان کلامشان کلی ما را برادر و رفیق صدا کردند و ما هم عین بز اخوش کله تکان دادیم و گه گداری هم با بله و اوهوم تصدیق کردیم. در این مدت طرف با جدیت تمام آبجویش را توی هوا تکان می داد و با این که لب و لوچه اش مدام در اثر تیک های عصبی از خودش جا می ماندند برای من نطق می کرد.

وقتی اتوبوس آمد، سیگارش را دور انداخت، آبجویش را توی جیب پالتویش پنهان کرد، چشمکی به من زد و تیکه ای انداخت. بعد سوار اتوبوس شدیم، و مدتی بعد من پیاده شدم.

از همان اول هم کلی اعصابم خرد بود که چرا درست حرف هایش را نمی فهمیدم.

پنجره ها رو به چه چیزی باز است

2009-11-05T03:55:00.005+03:30

اینجا، پنجره ی خانه ی ما در طبقه ی بیستم رو به طلوع باز می شود. با منظره ی دوری از دریاچه ی آنتاریو و توربین بادی سفیدی که در ساحل خوش خوشک می چرخد و مرکز شهر که با برج سی ان و ساختمان های بلند تجاری اطرافش یاد نیویورک می اندازدت، و همچنین شهر خواب آلوده ی نزدیک که با رخوت چشم هایش را می مالد. صبح ها شبح همه ی اینها در پس زمینه ای صورتی و با درخشش طلایی سطح دریاچه از پنجره قابل دیدن است، منتها به شرطی که یک دوربین باشی. چون خورشید زرد توی آسمان آن قدر روشن است که نمی توانی آن طرف را نگاه کنی. و من خطر می کنم و همه ی اینها را به زحمت می بینم، بدون این که یک دوربین باشم. آن وقت خنده ام می گیرد از حرف آن بنده خدایی که چند روزی را در امریکا بد گذرانده و وطنش را پیدا نکرده و شکایت نامه ای نوشته که اینجا آسمان پیدا نیست.

پ.ن. روشن است که عکس این منظره را اینجا نمی گذارم

پوک

2009-09-27T07:38:00.005+03:30

من وقتایی که مخم داغ می شه یا شره می کنه، گاهی یه مقداریش رو کاغذ می ریزه. مسمای اسم وبلاگ همینه. پس وقتایی می نویسم که وضعیت به خصوصی باشه. الآن تمام خاصیت وضعیت به اینه که هیچ چیز خاصی نیست. تهیِ تهیم. همه چیز اون قدر به هم ریخته که هر کوفتی پیش بینی پذیره و این ماجرا رو یه کم زیادی روزمره ش می کنه. از طرفی همه چیز موقتی و عاریه ست و معذب.

من هم خالیم. پوکِ پوک.

پیش بینی می شه که تا اطلاع ثانوی وضع همین طور باشه.

اطلاعیه ی مهم

2009-08-31T10:04:00.004+04:30

آن وقت، می نشینی هارت و پورت می کنی که بله، فلان است و بهمان. ن

ورق بازی با عکس امام

2009-08-15T16:57:00.005+04:30

مجموع اسکناس هایت باید بشود نرخ کرایه. اما اگر پول خرد نیاز باشد باید بیاندازی به گردن راننده که خرد کند. نباید رو کنی که چه اسکناس هایی داری و از طرفی باید از گردش بازی بین راننده و بقیهی مسافرین دست او را بخوانی. باید مواظب باشی بلوف نخوری، پاره پوره ها را در اولین فرصت رد کنی، خرده ها را جمع کنی و بی گوشه ها را به موقع برگردانی. در هنگام نیاز سکه های بیست و پنج تومانی را ناگهان ته جیبت پیدا کنی، نصفه ها را تا کنی که طرف متوجه نشود و به بی بی هم سلام برسانی .ـ
این تازه مال وقتی است که تنها باشی. ـ
_

این روزها پای صحبت راننده ها نشستن هم ضروری است!ـ

No Problem At All!

2009-08-11T08:55:00.004+04:30

!گاهی احساس می کنی که برای دیگران اشکالی ندارد که باشی
.که حضورت قابل تحمل، خنثا و یا -دربالاترین حد- مانند باد کولر دلخواه است
آن وقت ممکن است با ترس از افساربریدگی یک برخورد کاملا احساسی، به فکر کردن پناه ببری

.یا به ور زدن

.در آن صورت ممکن است کمی آرام بگیری